ՀՀ ընտանեկան օրենսգրքի 113-րդ հոդվածը սահմանում է երեխային որդեգրելու կարգը՝ ով է հաստատում որդեգրումը, ովքեր են պարտադիր մասնակցում գործի քննությանը, ինչ եզրակացություն է անհրաժեշտ, և որ պահից են ծագում որդեգրողի ու որդեգրված երեխայի իրավունքներն ու պարտականությունները: Ստորև Iravaban.net-ը ներկայացնում է հիմնական դրույթները՝ պարզ և հասկանալի լեզվով։
Ո՞վ է կատարում որդեգրումը
Որդեգրումը կատարում է դատարանը՝ երեխային որդեգրել ցանկացող անձի (անձանց) դիմումով: Երեխայի որդեգրումը հաստատելու մասին գործի քննությունը դատարանը կատարում է հատուկ վարույթի՝ քաղաքացիական դատավարության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով:
Այսինքն՝ որդեգրումն առանց դատարանի հնարավոր չէ. ոչ մի այլ մարմին կամ պայմանավորվածություն որդեգրում չի հաստատում:
Ո՞վքեր են պարտադիր մասնակցում գործի քննությանը
Օրենքը տարբերակում է երկու իրավիճակ՝
Եթե որդեգրում են Հայաստանում մշտապես բնակվող ՀՀ քաղաքացիները, ապա դատարանը գործը քննում է որդեգրել ցանկացող անձի ու խնամակալության և հոգաբարձության մարմնի պարտադիր մասնակցությամբ:
Եթե ՀՀ քաղաքացի երեխա են որդեգրում օտարերկրյա քաղաքացիները, քաղաքացիություն չունեցող անձինք կամ Հայաստանի սահմաններից դուրս բնակվող ՀՀ քաղաքացիները, ապա գործը քննվում է որդեգրել ցանկացող անձի ու Կենտրոնական մարմնի պարտադիր մասնակցությամբ:
Կարո՞ղ է երեխան մասնակցել դատական նիստին
Անհրաժեշտության դեպքում, ելնելով երեխայի լավագույն շահերից, դատարանը գործի քննությանը կարող է վկայի կարգավիճակով հրավիրել որդեգրվող երեխային:
Ի՞նչ եզրակացություն է անհրաժեշտ որդեգրման համար
ՀՀ քաղաքացու կողմից երեխայի որդեգրման համար անհրաժեշտ է երեխայի պաշտպանության բազմամասնագիտական խորհրդի եզրակացությունը՝ որդեգրման հիմնավորվածության և այդ որդեգրումը որդեգրվող երեխայի լավագույն շահերին համապատասխանելու մասին: Ուշագրավ է, որ եզրակացության մեջ պետք է նշվեն նաև որդեգրվող երեխայի և որդեգրողի (որդեգրողների) անձնական շփումների փաստի վերաբերյալ տեղեկություններ:
Իսկ օտարերկրյա քաղաքացիների, քաղաքացիություն չունեցող անձանց, ինչպես նաև Հայաստանի սահմաններից դուրս բնակվող ՀՀ քաղաքացիների կողմից ՀՀ քաղաքացի երեխայի որդեգրման դեպքում անհրաժեշտ է Կենտրոնական մարմնի եզրակացությունը՝ նույն հարցերի վերաբերյալ:
Ե՞րբ են ծագում որդեգրողի և երեխայի իրավունքներն ու պարտականությունները
Որդեգրված երեխայի և որդեգրողի (որդեգրողների) իրավունքներն ու պարտականությունները ծագում են որդեգրման մասին դատարանի վճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից:
Դատարանը պարտավոր է վճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից երեք օրվա ընթացքում այն ուղարկել քաղաքացիական կացության ակտերի պետական գրանցում իրականացնող մարմին և սոցիալական պաշտպանության ոլորտի պետական լիազոր մարմին: Երեխայի որդեգրումը ենթակա է պետական գրանցման՝ «Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման մասին» օրենքով սահմանված կարգով:
Ի՞նչ է լինում մերժման դեպքում
Գործի վարույթի կարճման կամ որդեգրումը մերժելու մասին վճիռ կայացնելու դեպքում դատարանը պարտավոր է վճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից երեք օրվա ընթացքում այն ուղարկել գործին մասնակցող անձանց և սոցիալական պաշտպանության ոլորտի պետական լիազոր մարմին, իսկ օտարերկրյա քաղաքացու կամ քաղաքացիություն չունեցող անձի կողմից ՀՀ քաղաքացի երեխայի որդեգրման դեպքում՝ նաև Կենտրոնական մարմին:
Հսկողություն որդեգրումից հետո
Երեխաներին որդեգրման հանձնելու, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության տարածքում որդեգրողների ընտանիքներում երեխաների կյանքի և դաստիարակության պայմանների վերահսկողությունն իրականացվում է օրենսդրությամբ սահմանված կարգով:
Հաճախ տրվող հարցեր
Կարո՞ղ ենք որդեգրումը ձևակերպել առանց դատարանի, օրինակ՝ նոտարի մոտ:
Ոչ: Որդեգրումը կատարում է բացառապես դատարանը՝ որդեգրել ցանկացող անձի դիմումով, հատուկ վարույթի կարգով:
Ե՞րբ եմ պաշտոնապես դառնում երեխայի ծնողը:
Որդեգրողի և որդեգրված երեխայի իրավունքներն ու պարտականությունները ծագում են որդեգրման մասին դատարանի վճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից:
Երեխան մասնակցու՞մ է դատական նիստին:
Օրենքը դա թողնում է դատարանի հայեցողությանը. անհրաժեշտության դեպքում, ելնելով երեխայի լավագույն շահերից, դատարանը կարող է որդեգրվող երեխային հրավիրել գործի քննությանը՝ վկայի կարգավիճակով:
Արտերկրում բնակվող ՀՀ քաղաքացի եմ և ուզում եմ երեխա որդեգրել Հայաստանից: Ի՞նչ առանձնահատկություն կա:
Ձեր դեպքում գործը քննվում է Կենտրոնական մարմնի պարտադիր մասնակցությամբ, և անհրաժեշտ է հենց Կենտրոնական մարմնի եզրակացությունը՝ որդեգրման հիմնավորվածության և երեխայի լավագույն շահերին համապատասխանելու մասին:
Որդեգրումից հետո պետությունը հետևու՞մ է երեխայի վիճակին:
Այո: Հայաստանի տարածքում որդեգրողների ընտանիքներում երեխաների կյանքի և դաստիարակության պայմանների վերահսկողությունն իրականացվում է օրենսդրությամբ սահմանված կարգով, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։ Որդեգրման կամ ընտանեկան հարաբերությունների հետ կապված կոնկրետ իրավիճակներում իրավաբանական խորհրդատվություն ստանալու համար կարող եք դիմել «ԼԻԳԼ ԸԼԱՅԸՆՍ» իրավաբանական ընկերությանը՝ զանգահարելով +374 99 970704 հեռախոսահամարին կամ գրելով info.legalliance@gmail.com էլեկտրոնային փոստի հասցեին։
