Արևմտյան հետախուզության և կառավարական պաշտոնյաների տվյալներով՝ Ռուսաստանն ակտիվացրել է իր գաղտնի ջանքերը՝ հաջորդ ամիս սպասվող ընտրություններում խաթարելու Հայաստանի առաջնորդի վերընտրությունը, քանի որ կա մտավախություն, որ նրա հաղթանակը կարող է նպաստել նախկին խորհրդային հանրապետության միավորմանն Արևմուտքի հետ։
Այս մասին գրել է Reuters-ը՝ հայտնելով, որ արևմտյան հետախուզության 5 պաշտոնյաների հավաստմամբ՝ հունիսի 7-ի ընտրություններից առաջ Մոսկվայի ծրագրերը ներառում են ռուսամետ թեկնածուների օգտին ապատեղեկատվական արշավներ և տասնյակ հազարավոր ռուսահայերի տեղափոխման ծրագիր՝ քվեարկության արդյունքների վրա ազդելու համար։
Reuters-ի տրամադրության տակ են հայտնվել մի շարք փաստաթղթեր, որոնցում նշվում է, որ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, որը հարցումներում առաջատար է, ավելի է մոտեցել Եվրոպային և ՆԱՏՕ-ին՝ դառնալով ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի դաշնակիցը. վերջինն էլ օրերս հավանություն է տվել Փաշինյանի վերընտրմանը՝ աջակցություն հայտնելով նրան:
ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն այս շաբաթ ժամանել էր Երևան՝ ստորագրելու հանքանյութերի և TRIPP-ի վերաբերյալ համաձայնագրեր․ սա առաջարկվող տրանսպորտային միջանցք է Հայաստանով, որը կարող է է՛լ ավելի քայքայել Ռուսաստանի ազդեցությունը տարածաշրջանում։
Ըստ հրապարակման՝ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը չի թաքցրել իր դժգոհությունը Փաշինյանի շրջադարձային քայլից։
Վերջին օրերին Մոսկվան ակտիվացել է հայկական հարցում և զգուշացրել, որ Հայաստանը կարող է զրկվել էժան բնական գազի մատակարարումներից և սահմանափակել է հայկական արտադրանքի, այդ թվում՝ մրգերի, բանջարեղենի, ծաղիկների և կոնյակի ներմուծումը։
Լրատվամիջոցի զրուցակցի համաձայն՝ այն, ինչ փորձում է անել Փաշինյանը, սպառնալիք է Ռուսաստանի համար, դիվերսիֆիկացիան «նշանակում է, որ Ռուսաստանը կորցնում է իր գործնական մենաշնորհը Հայաստանում»:
Reuters-ի աղբյուր արևմտյան երեք պաշտոնյայի խոսքով՝ Մոսկվայի նախընտրելի թեկնածուն Սամվել Կարապետյանն է՝ միլիարդատեր, որը դատվում է իշխանության բռնի տապալման կոչ անելու մեղադրանքով։
Ռուսաստանաբնակ օլիգարխ Կարապետյանը հերքում է իրեն ուղղված մեղադրանքները։ Նրա փաստաբան Ռոբերտ Ամստերդամը Reuters-ին ասել է, որ իր հաճախորդը տեղյակ չէ ռուսական աջակցության մասին։
«Եվրոպան վաղուց մեղադրում է Ռուսաստանին ընտրություններին միջամտելու մեջ. այդպես էր Մոլդովայում և Հունգարիայում։ Ռուսաստանը պնդում է, որ ԵՄ-ն ու Միացյալ Նահանգները միջամտում են իր սահմանների մոտ գտնվող երկրների գործերին, որպեսզի նրանց ներքաշեն Արևմուտքի ազդեցության ոլորտ»,- ասվում է հրապարակման մեջ:
Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը չի արձագանքել մեկնաբանության հարցմանը, սակայն լրագրողներին հայտարարել է, որ Ռուսաստանի կողմից Հայաստանի ներքին գործերին միջամտելու մասին պնդումները «լրտեսամանիա» են։
Հոկտեմբերին Կրեմլը ստեղծել է մի վարչություն, որը հայտնի է որպես Ռազմավարական համագործակցության և գործընկերության։ Այն վերահսկում է Հայաստանում իշխանության չվերընտրվելու ազդեցության գործողությունները: Այս մասին պնդում է արել 4 աղբյուր:
Ռուս պաշտոնյաները վերջին ամիսներին քննարկել են Ռուսաստանում բնակվող հայերի կողմից Փաշինյանի հակառակորդների օգտին քվեարկության ուղարկելու հարցը։ Հայերը մեծ համաշխարհային սփյուռք ունեն, այդ թվում՝ Ռուսաստանում, որը, որոշ գնահատականներով, կազմում է ավելի քան 2 միլիոն մարդ: Հայաստանի օրենսդրության համաձայն՝ արտասահմանից ընտրություններին քվեարկելու հնարավորություն չկա։ ԱՄՆ բարձրաստիճան մի պաշտոնյա ասել է, որ հետախուզական համայնքում քննարկման առարկա է, թե Մոսկվան որքան մարդու կարող է հաջողությամբ տեղափոխել Հայաստան։ Այնուամենայնիվ, աղբյուրը նշել է, որ հետախուզության պաշտոնյաները լուրջ են վերաբերվում այս գաղափարին։ Հայերը պարբերաբար ճանապարհորդում են երկրների միջև, ամեն օր տասնյակ չվերթներ են իրականացվում։
Reuters-ը գրում է, որ 3 աղբյուրից ունեցած տեղեկատվության համաձայն՝ ռուսական իշխանությունները հաշվարկել են, որ 100,000 ընտրողի տեղափոխման արժեքը կկազմի շուրջ 50 միլիոն դոլար։
Մայիսի կեսերին, ըստ հրապարակման, Կրեմլը հաշվել է յուրաքանչյուր տարածաշրջանի կողմից ուղարկվող հայերի քվոտաները և խնդրել վարչակազմերին՝ զեկուցել նախապատրաստական աշխատանքների մասին:
Reuters-ը չի կարողացել պարզել՝ արդյո՞ք նման ծրագիրն ընթացքի մեջ է, թե՞ այն բավարար կլինի առաջատարների միջև եղած լայն տարբերությունը կրճատելու համար։
Այս ամսվա սկզբին անցկացված հարցումը ցույց է տվել, որ Նիկոլ Փաշինյանի «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը կզբաղեցնի առաջին տեղը՝ շուրջ 30% ձայներով։ Հարցման համաձայն՝ շուրջ 6% ձայներով «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցությունը երկրորդ տեղում կլինի։
Լրատվամիջոցը հիշեցրել է, որ նախորդ տարի Փաշինյանն ԱՄՆ-ի միջնորդությամբ կնքել է Ադրբեջանի հետ խաղաղության համաձայնություն՝ վերջ դնելու Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև վիճելի տարածաշրջանի շուրջ տասնամյակներ շարունակվող հակամարտությանը։ Մոսկվան զգուշորեն ողջունել է համաձայնագիրը։
Վաշինգտոնը հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ի կողմից աջակցվող անվտանգության աշխատակիցները կարող են վերահսկել նեղ ցամաքային գոտին, որը կանցնի Հայաստանի՝ Իրանի հետ սահմանի երկայնքով, ինչը, ըստ հետախուզության պաշտոնյաների, Ռուսաստանը համարում է անընդունելի։
Լրատվամիջոցի զրուցակից պաշտոնյաների կարծիքով՝ եթե Փաշինյանը կորցնի իշխանությունը, Թրամփի խաղաղության ջանքերի հիմնական տարրերը, հավանաբար, կձախողվեն։
Reuters-ի աղբյուրներից երեքը, այդ թվում՝ ԱՄՆ բարձրաստիճան պաշտոնյան, լուրջ և շարունակական մտահոգություններ են հայտնել Հայաստանի ղեկավարի անվտանգության վերաբերյալ՝ առանց մանրամասնելու։
ԱՄՆ կառավարության որոշ շրջանակներ, այդ թվում՝ ԿՀՎ-ն, վերջին տարիներին գաղտնի կերպով օգնել են Փաշինյանի անձնական պաշտպանությանը՝ ըստ ամերիկյան աղբյուրների և պայմանավորվածության մասին տեղյակ երրորդ անձի։ Մի աղբյուր ասել է, որ օգնությունը ներառում էր հնարավոր սպառնալիքների մասին տեղեկատվության փոխանակում։
Սպիտակ տունը, Պետքարտուղարությունը, ԱՄՆ Ազգային հետախուզության տնօրենի գրասենյակը և Փաշինյանի գրասենյակը չեն արձագանքել վարչապետի անվտանգության իրավիճակի վերաբերյալ մեկնաբանությունների խնդրանքներին:
Ռուս պաշտոնյաներն ակտիվացրել են առկա առցանց ապատեղեկատվական արշավները՝ Փաշինյանի կառավարությունը վարկաբեկելու համար։ Դեպքերից մեկում, օրինակ, Ռուսաստանի կողմից աջակցվող առցանց արշավը կեղծ մեղադրանք է ներկայացրել կոռուպցիոն հողային գործարքի վերաբերյալ, որում իբրև ներգրավված է Նիկոլ Փաշինյանը 2 սենատորի՝ Ջին Շահինի և Թոմ Թիլիսի հետ, որոնք ապրիլին հրապարակավ մտահոգություն էին հայտնել ռուսական ապատեղեկատվության վերաբերյալ։ Եվրոպացի պաշտոնյաներից մեկը նշել է, որ արշավներին ներգրավված է Կրեմլի հետ կապված «Storm 1516» բոտերի ցանցը, որը մասնակցել էլ ԱՄՆ վերջին ընտրություններին միջամտելու հարցում:
Reuters-ի 3 աղբյուր նշել են, որ Կրեմլը ներգրավել է ռուսական քաղաքական խորհրդատվական ընկերություններին և վերլուծական կենտրոններին, այդ թվում՝ Սոցիալական դիզայնի գործակալությանը (SDA), որը պատժամիջոցների տակ է Եվրամիության և Միացյալ Թագավորության կողմից՝ Ուկրաինային աջակցությունը խաթարելու նպատակով ապատեղեկատվություն տարածելու համար։ Լրատվամիջոցը վերանայել է ռուսալեզու հինգ փաստաթուղթ, որոնք, ըստ աղբյուրների, կազմվել են SDA-ի կողմից: Լրատվականը չի կարողացել անկախ կերպով հաստատել, որ SDA-ն է կազմել փաստաթղթերը:
Դրանցից մեկում առաջարկվում էր Ռուսաստանի հայկական սփյուռքի համար ստեղծել Yerevan1 անվամբ լրատվամիջոց՝ Փաշինյանի նկատմամբ «բացասական վերաբերմունք» տարածելու համար՝ «հիմնական նարատիվով», որ «Հայաստանը կարող է բարգավաճել միայն Ռուսաստանի հետ սերտ դաշինքում և նրա պաշտպանության ներքո»։
Ո՛չ SDA-ը, ո՛չ էլ Yerevan1-ը չեն արձագանքել մեկնաբանությունների հարցումներին։
Փաստաթղթում գնահատվել է, որ ռուսահայերը կարող են վճռորոշ դեր խաղալ ընտրություններում, եթե «ապահովվի նրանց տեղափոխումը Հայաստան և նրանց շրջանում բարձր մասնակցություն»։
