Ռուսական կրեմլամետ «Մատրյոշկա» բոտային ցանցը (որը սովորաբար կեղծ լուրեր է հրապարակում հեղինակավոր լրատվամիջոցների անունից) արշավ է սկսել ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի դեմ՝ Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններից առաջ։ Այս արշավն իր մասշտաբով ավելի մեծ է, քան ԱՄՆ-ում, Գերմանիայում և Լեհաստանում անցկացված ընտրություններինը միասին վերցրած։ Ըստ Meduza.io-ի, «Вот так» և «Агентство» հրատարակությունները մանրամասն լուսաբանել են այս մասին և ընդգծել հիմնական կետերը։
«Մատրյոշկա» արշավը Հայաստանի դեմ դարձել է ամենամեծը Մոլդովայում 2025 թվականի ընտրություններից ի վեր։ Մայիսի սկզբին, ըստ «Блокировщик ботов» նախագծի, կրեմլամետ բոտերի ցանցը հրապարակել էր 343 կեղծ տեսանյութ Հայաստանի և նրա վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի մասին, ինչը, ըստ«Вот так»-ի, համարժեք է 10.8 շաբաթվա անընդմեջ գործունեության։
Համեմատության համար՝ Մոլդովայի ընտրություններից առաջ թողարկվել է 409 տեսանյութ (15.7 շաբաթ), ԱՄՆ-ի ընտրություններից առաջ՝ 180 տեսանյութ (5.7 շաբաթ), Գերմանիայում՝ 97 տեսանյութ (2.4 շաբաթ) և Լեհաստանում՝ 14 տեսանյութ (0.5 շաբաթ):
«Մատրյոշկա» արշավը Հայաստանի դեմ սկսվել է բավականին վաղը։ Առաջին հրապարակումները հայտնվել են 2026 թվականի հունիսի 7-ին, նշանակված ընտրություններից 243 օր առաջ։ Մոլդովայում արշավը սկսվել է 168 օր առաջ, իսկ Միացյալ Նահանգներում՝ 113 օր առաջ։
Բացատրվում է, որ Հայաստանի ընտրություններից առաջ ապատեղեկատվությունը տարածվում է ոչ թե անընդհատ, այլ ալիքային։ Վերջին ալիքը տեղի է ունեցել մայիսի 4-ին Երևանում կայանալիք Եվրոպական քաղաքական համայնքի գագաթնաժողովից առաջ, որին մասնակցել է նաև Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին։
Հայաստանի դեպքում «Մատրյոշկան» առաջին անգամ սկսել է տարածել կեղծ լուրեր առողջության, այս դեպքում՝ Նիկոլ Փաշինյանի առողջության մասին։ «Блокировщика ботов»-ի ներկայացուցիչը մանրամասնել է․
«Երբ կոռուպցիայի, «երկիրը Արևմուտքին վաճառելու» և «Ռուսաստանի հետ պատերազմ սկսելու» մասին փաստարկները սպառվել կամ դադարել են աշխատել, միակ տարբերակը մնացել է դիմել այն գործոնին, որի նկատմամբ անհատը որևէ վերահսկողություն չունի՝ իր առողջությանը»։
Փաշինյանի գրասենյակը հերքել է լուրերը, որ վարչապետն առողջական խնդիրներ ունի։
Ապատեղեկատվական արշավը փորձում է կեղծ լուրեր տարածել լրատվամիջոցների միջոցով: Օրինակ՝ հայկական CivilNet հրատարակությունը մայիսի 11-ին հաղորդել է, որ արդեն երկու տարի է, ինչ իր խմբագրական անձնակազմը նամակներ է ստանում, որոնցում կոչ են անում «շտապ» ստուգել որոշակի հրապարակումներ: Սակայն, միջազգային լրատվամիջոցներից թվացող հաղորդագրությունները կեղծ են դուրս գալիս:
«Հաղորդագրությունների կառուցվածքը, օգտագործված պատմությունները, կրկնվող աղբյուրները և տարածվող պատմությունները վկայում են համակարգված ապատեղեկատվական արշավի մասին», — կարծում են հայ լրագրողները։ Նրանք նման նյութերի մի քանի օրինակներ են բերել, այդ թվում՝ մեկը, որտեղ պնդում է արվում այն մասին, որ Փաշինյանը պատրաստվում է պատերազմի Ռուսաստանի հետ։
Հայաստանի և Ռուսաստանի միջև հնարավոր ռազմական հակամարտությունը դարձել է «Մատրյոշկա»-ի կողմից խթանվող թեմաներից մեկը։ Գործակալությունը նշում է, որ ապատեղեկատվական ցանցը սկսել է այս մասին կեղծ տեսանյութեր հրապարակել սոցիալական ցանցերում առնվազն մարտի 6-ից։ Հայտնվել է առնվազն 20 նման տեսանյութ։
Ահա, թե ինչ են պնդում Կրեմլի բոտերի կողմից տարածված կեղծ նյութերը.
Եթե Փաշինյանը հաղթի խորհրդարանական ընտրություններում, նա Հայաստանը կտանի Ռուսաստանի հետ ռազմական հակամարտության
Փաշինյանը Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնին խոստացավ պատերազմ սկսել
Polymarket-ի միլիոնավոր օգտատերեր խաղադրույք են կատարել այն բանի վրա, որ Հայաստանը կհրահրի հակամարտություն Ռուսաստանի հետ
«Офис» հեռուստասերիալի դերասանները կոչ արեցին Հայաստանի քաղաքացիներին թույլ չտալ Փաշինյանին հաղթել, քանի որ հակառակ դեպքում նա «պատերազմ կսկսի Ռուսաստանի հետ»։
Թեմայի վերաբերյալ վերջին տեսանյութը հրապարակվել է մայիսի 11-ին։ Այնտեղ պնդվում էր, որ Փաշինյանի մամուլի քարտուղարը հաստատել է ՆԱՏՕ-ի հրահանգիչների ներկայությունը Հայաստանում, և որ խորհրդարանական ընտրություններից հետո նա «կհրահրի ռազմական հակամարտություն Ռուսաստանի հետ»։
Մայիսի 9-ի երեկոյան լրագրողները ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինին հարցրել էին Նիկոլ Փաշինյանի մասին, որը «վերջերս ընդունել է Զելենսկիին և նրան հարթակ տվել Ռուսաստանի դեմ սպառնալիքներ հնչեցնելու համար»։ Պուտինը պատասխանել էր. «Ինչ վերաբերում է Հայաստանի՝ Եվրամիությանը միանալու ծրագրերին, ապա դա, իհարկե, հատուկ քննարկում է պահանջում»։
Ռուսաստանի նախագահն ասել է «դա մեր գործը չէ», բայց առաջարկել Հայաստանում հանրաքվե անցկացնել ԵՄ-ին միանալու վերաբերյալ։
«Մենք այժմ ականատես ենք լինում ուկրաինական ուղղությամբ կատարվող իրադարձություններին։ Եվ որտեղի՞ց է սկսվել այդ ամենը: Ուկրաինայի՝ ԵՄ-ին անդամակցությամբ կամ անդամակցության փորձով»,- հավելել է Պուտինը: Անցյալում Ռուսաստանի նախագահն արդեն հստակորեն հայտարարել է, որ Մոսկվան դեմ է Հայաստանի՝ Եվրամիությանը և Միացյալ Նահանգներին մերձենալու ծրագրերին:
Մայիսի 9-ին շվեդական Blankspot հրատարակությունը հայտնել է, որ ռուս հետախուզության աշխատակցի էլեկտրոնային փոստի կոտրված հաշվի միջոցով հայտնաբերվել է փաստաթուղթ, որը մանրամասն նկարագրում է Կրեմլի ծրագիրը՝ Հայաստանում ընտրությունների վրա ազդեցության արշավ իրականացնելու համար։ Փաստաթղթում նշվում է, որ Ռուսաստանի նպատակն է խաթարել Փաշինյանի և նրա «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության արդյունքները ընտրություններում։ Դրան հասնելու համար ծրագրով առաջարկվում է եռապատկել ռուսամետ բովանդակության հասանելիությունը՝ օրական մեկ միլիոն դիտումից մինչև երեք միլիոն դիտում։
