ԱՄՆ Արդարադատության նախարարության կողմից վերջին օրերին հրապարակված ֆինանսիստ Ջեֆրի Էփշտեյնի գործի միլիոնավոր էջերի փաստաթղթերը շարունակում են ցնցող ազդեցություն ունենալ համաշխարհային էլիտար խմբերի շրջանում: Այս փաստաթղթերը ներառում են բազմաթիվ հայտնիների, քաղաքական էլիտայի և բիզնեսի ներկայացուցիչների անուններ:
Ադրբեջանական լրատվամիջոցները հաղորդում են, որ հատկապես Ադրբեջանին վերաբերող մասերը գրավել են տեղի հանրության ուշադրությունը՝ Էփշտեյնի ճանապարհորդական ծրագրերը, բրիտանական նախկին արքայազն Էնդրյուի կապերը երկրի հետ և այլ գործարար կապեր։ Ամենանշանակալի մանրամասներն Էփշտեյնի և ԱՄԷ-ից հայտնի գործարար Սուլթան Ահմեդ բին Սուլայեմի (DP World-ի նախագահ և գործադիր տնօրեն) միջև նամակագրությունն են։
Այս էլեկտրոնային նամակները, որոնք թվագրվում են 2011 և 2015 թվականներով, պարունակում են հետաքրքիր մեղադրանքներ Ադրբեջանի, Բաքվի և նախագահ Իլհամ Ալիևի վերաբերյալ։ 2011 թվականի օգոստոսի 30-ին Էփշտեյնը գրել է Սուլթան բին Սուլայեմին. «Ձեր ադրբեջանցի ընկերը Փարի՞զ է գալիս, թե՞ մենք պետք է այս շաբաթավերջին գնանք Բաքու»։ Ի պատասխան՝ Սուլթան բին Սուլայեմը նշել է. «Նա այժմ զբաղված է որդու հարսանիքի նախապատրաստական աշխատանքներով։ Ես կմեկնեմ սեպտեմբերի 9-ին, իսկ հետո՝ 12-ին, մի քանի օրով կայցելեմ նրան»։ Այս նամակագրությունը վկայում է Էփշտեյնի Բաքու հնարավոր այցի և «ադրբեջանցի ընկերոջ» հարսանիքի նախապատրաստական աշխատանքների մասին։
Հետազոտությունների համաձայն՝ սեպտեմբերի 9-ին տեղի ունեցած հարսանիքը Ադրբեջանի Արտակարգ իրավիճակների նախարար Քամալեդդին Հեյդարովի որդու՝ Թալեհ Հեյդարովի հարսանիքն է։
Այն համարվում էր 2011 թվականին Ադրբեջանի ամենահայտնի արարողություններից մեկը, որին ներկա էր երկրի քաղաքական վերնախավը։ Թվում է, թե Էփշտեյնն այդ շաբաթավերջին Բաքու չի մեկնել, քանի որ հետագա փաստաթղթերում նման այց չի հաստատվում։ Չորս տարի անց՝ 2015 թվականի սեպտեմբերի 19-ին, Սուլթան բին Սուլայեմը գրում է Էփշտեյնին.
«Բայց ես կասեմ ձեզ, որ Բաքուն շատ գեղեցիկ քաղաք է, ավելի գեղեցիկ, քան Փարիզը, հավատացեք ինձ։
Եթե երբևէ ցանկանաք այնտեղ գնալ, ես կմիանամ ձեզ։ Նախագահն իմ շատ լավ ընկերն է. նա շատ խելացի է, նա ինձ հիշեցնում է Շեյխ Մոհամմեդին»։ Այստեղ Սուլթան բին Սուլայեմը Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևին ներկայացնում է որպես «շատ լավ ընկեր» և համեմատում նրան Դուբայի կառավարիչ շեյխ Մոհամմեդ բին Ռաշիդ ալ Մաքթումի հետ, մի պնդում, որն ընդգծում է Ադրբեջանի բարձր մակարդակի քաղաքական կապերը Էփշտեյնի ցանցի ներսում։ Վերջին տարիներին Սուլթան բին Սուլեյեմի և նախագահ Իլհամ Ալիևի միջև հանդիպումները շարունակվել են։
Օրինակ՝ այս տարի՝ 2026 թվականի հունվարի 19-ին, նախագահ Ալիևը Դավոսում կայացած Համաշխարհային տնտեսական ֆորումում հանդիպել է DP World-ի ղեկավարի հետ։ Իլհամ Ալիևը հանդիպմանը ներկա է եղել որդու՝ Հեյդար Ալիևի հետ։
Բացի այդ, Էփշտեյնի արխիվներում Ադրբեջանի հետ այլ կապերի մասին արդեն հայտնի են (օրինակ՝ արքայազն Էնդրյուն և գործարար կապերը)։ ԱՄՆ Արդարադատության նախարարության «Էփշտեյնի գրադարանում» «Ադրբեջան» բառի որոնումը տալիս է ավելի քան 200 արդյունք, սակայն դրանցից շատերը չեզոք փաստաթղթեր են (օրինակ՝ միջազգային ակտեր և լրատվական հաղորդագրություններ), որոնք մատնանշում են Էփշտեյնի հնարավոր կապերը տարածաշրջանի հետ։ Էփշտեյնի նախորդ փաստաթղթերի ամենացայտուն կողմերից մեկը Մեծ Բրիտանիայի արքայազն Էնդրյուի և Ադրբեջանի միջև սերտ գործարար և քաղաքական կապերն էին։
Էնդրյուն հաճախակի այցելել է Ադրբեջան որպես Մեծ Բրիտանիայի առևտրային դեսպան և տասնյակից ավելի հանդիպումներ է ունեցել նախագահ Իլհամ Ալիևի հետ։ 2008 թվականին նա Ադրբեջան է մեկնել բրիտանացի գործարար Դեյվիդ Ռոուլենդի ուղեկցությամբ, որը հետագայում կապ է հաստատել երկրի ամենամեծ ընկերության՝ «Pasha Holding»-ի հետ՝ Ալիևի կնոջ ազգականին էլեկտրոնային նամակ ուղարկելով։
2009 թվականին «Pasha Holding»-ը 5 միլիոն դոլար է փոխանցել Ռոուլենդի կողմից կառավարվող ներդրումային հիմնադրամին։
Ռոուլանդը ընկեր էր և՛ Էնդրյուի, և՛ Էփշտեյնի հետ, և մարել է Էնդրյուի նախկին կնոջ՝ Սառա Ֆերգյուսոնի պարտքերը։
Էփշտեյնի փաստաթղթերը ցույց են տալիս, որ Էնդրյուն հետախուզվում էր ՀԴԲ-ի կողմից Էփշտեյնի հետ ունեցած կապերի համար, սակայն նրա ադրբեջանական կապերը սկանդալին լրացուցիչ շերտ են հաղորդում։Ռոուլանդի հիմնադրած բանկը, Banque Havilland-ը, նույնպես կապեր ունի ադրբեջանական էլիտայի հետ. օրինակ՝ 2014 թվականին այն ձեռք է բերել Բահամյան կղզիների մի բանկ, որտեղ Ալիևի դուստրերը հաշիվներ ունեին։
Այս կապերը հանգեցրել են Լյուքսեմբուրգում քրեական հետաքննության։
Փաստաթղթերում հիշատակվում է նաև Ֆրեդերիկ Բուրկը՝ Dooney & Bourke-ի հիմնադիրը։ Նա ներառված էր Էփշտեյնի «սև գրքում» և ձերբակալվել էր Ադրբեջանի կառավարության պաշտոնյաներին կաշառելու համար։ Նոր բացահայտումները ներառում են նաև տարածաշրջանին վերաբերող այլ մեղադրանքներ, օրինակ՝ լուրեր այն մասին, որ Էփշտեյնին Թուրքիայի Rixos հյուրանոցում անչափահաս աղջիկներ են տրամադրվել, սակայն դրանք պաշտոնապես չեն հաստատվել։
