Iravaban.net-ը ուսումնասիրել է Իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման e-draft.am կայքում հանրային քննարկման դրված «Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն ստանալու և դադարեցնելու ընթացակարգերը, ինչպես նաև ազգությամբ հայ լինելը հաստատող մկրտության մասին փաստաթուղթ տրամադրող եկեղեցական կառույցների ցանկը սահմանելու մասին» օրենքի նախագիծը: Նախագծով նախատեսվում է, որ որոշումը ուժի մեջ կմտնի 2026 թվականի սեպտեմբերի 1-ից:
Ի՞նչ փոփոխություններ են նախատեսվում
Նախագծով սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն ստանալու և դադարեցնելու ամբողջական ընթացակարգերը՝ ներառյալ էլեկտրոնային դիմումների և վարչական գործընթացների նոր միավորված համակարգը։ Կառավարության որոշման նախագծով սահմանվում է․
Քաղաքացիության գործերի կառավարման Համակարգը՝
Համակարգի նկարագիրը և աշխատանքային ընթացակարգը,
Համակարգին հասանելիություն ունեցող մարմինների ցանկը,
Քաղաքացիություն ստանալու կամ դադարեցնելու համար անհրաժեշտ փաստաթղթերի ցանկը,
Դիմումների ներկայացման, քննարկման և էլեկտրոնային եղանակով հայտերի ընդունման կարգը։
Քաղաքացիություն ստացող անձի երդման արարողակարգը՝ սահմանված է նոր ձևաչափով՝ ըստ N 2 հավելվածի։
Քաղաքացիության հարցերով միջգերատեսչական հանձնաժողովի կազմավորման և գործունեության կարգը՝ սահմանված է N 3 հավելվածով։
Ազգությամբ հայ լինելը հաստատող մկրտության մասին փաստաթուղթ տրամադրող եկեղեցական կառույցների ցանկը՝ ներառված է N 4 հավելվածում։
Նախագծով նաև նախատեսվում է, որ քաղաքացին կարող է քաղաքացիության դիմումը ներկայացնել ոչ միայն անձամբ, այլև էլեկտրոնային եղանակով՝ Համակարգի միջոցով, իսկ տեղեկությունների ստացումը և ծանուցումները կատարվելու են նույն համակարգով՝ ապահովելով գործընթացի թափանցիկությունն ու մատչելիությունը։
Ո՞ր որոշումներ են ճանաչվում ուժը կորցրած
Նոր կարգավորումը փոխարինում է մի շարք նախկին որոշումների, այդ թվում՝
2007 թ․ նոյեմբերի 23-ի՝ քաղաքացիության վերաբերյալ փաստաթղթերի ներկայացման և մկրտության մասին փաստաթուղթ տրամադրող եկեղեցական կառույցների ցանկը սահմանող N 1390-Ն որոշումը,
2007 թ․ օգոստոսի 30-ի՝ քաղաքացիության համար սահմանադրության և հայոց լեզվի իմացության ստուգման կարգը սահմանող N 1040-Ն որոշումը,
2007 թ․ նոյեմբերի 1-ի՝ քաղաքացիություն ստացող անձի երդման արարողակարգը սահմանող N 1290-Ն որոշումը,
2018 թ․ ապրիլի 26-ի՝ քաղաքացիության հարցերով միջգերատեսչական հանձնաժողովի կարգը սահմանող N 498-Ն որոշումը։
Այսպիսով, նոր որոշմամբ բոլոր նախկին իրավակարգավորումները միավորվում են մեկ համապարփակ փաստաթղթում՝ պարզեցնելով վարչարարությունը։
Ինչպե՞ս և ե՞րբ է կիրառվելու նոր կարգավորումը
Որոշումն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող օրվանից,
Կկիրառվի միայն այն դիմումների վրա, որոնք կներկայացվեն նոր կարգի ուժի մեջ մտնելուց հետո,
Մինչ այդ ներկայացված դիմումների նկատմամբ շարունակելու են գործել գործող նորմերը,
Որոշման N 1 հավելվածի 20-րդ կետը ուժի մեջ կմտնի 2026 թվականի սեպտեմբերի 1-ին։
Ի՞նչ նպատակ է հետապնդում նոր կարգավորումը
Կառավարությունը նպատակ ունի արդիականացնել քաղաքացիության տրամադրման և դադարեցման գործընթացները՝
ապահովելով էլեկտրոնային և կենտրոնացված վարչարարություն,
բարձրացնելով թափանցիկությունն ու հաշվետվողականությունը,
ստեղծելով միասնական իրավական դաշտ, որտեղ գործընթացները պարզ, հստակ և մատչելի են քաղաքացիների համար։
Համակարգի հիմնական առանձնահատկությունները
Քաղաքացիության գործերով լիազոր մարմին է Միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայությունը, որը նաև վարում է Համակարգը։
Համակարգին հասանելիություն ունեն մի շարք պետական մարմիններ՝ ՀՀ Նախագահ, Վարչապետ, Արդարադատության, Պաշտպանության, Արտաքին գործերի, Ներքին գործերի նախարարություններ, ԱԱԾ, Ոստիկանություն, Դատախազություն, Դատական դեպարտամենտ, ՔԿԾ և ՀՀ դիվանագիտական ծառայությունները։
Մուտքը կատարվում է խիստ նույնականացման գործիքակազմով՝ Ազգային նույնականացման պորտալի միջոցով։
Օգտատերերի գրանցում և նույնականացում
ՀՀ քաղաքացիները գրանցվում են նույնականացման քարտով կամ բջջային նույնականացման միջոցներով։
Օտարերկրյա քաղաքացիները կամ քաղաքացիություն չունեցողները կարող են գրանցվել նույնականացման գործիքակազմով կամ առանձին գրանցման ընթացակարգով։
Գրանցման ընթացքում անձը պարտադիր լրացնում է իր էլեկտրոնային փոստը, հեռախոսահամարը և համաձայնվում է անձնական տվյալների մշակման պայմաններին։
Փաստաթղթերի ներկայացման և դիմումների կարգը
Վերբեռնվող բոլոր փաստաթղթերը պետք է լինեն PDF ձևաչափով, առավելագույնը 5 ՄԲ չափով և հստակ ընթեռնելի, օտար լեզվով փաստաթղթերը՝ համապատասխան հայերեն թարգմանությամբ։
Քաղաքացիության դիմումը ներկայացվում է միայն Համակարգի միջոցով։ Օգտատերը կարող է հետևել իր դիմումի ընթացքին և ստանալ ծանուցումներ էլեկտրոնային փոստով։
Համակարգը ապահովում է ինքնաշխատ ստուգումներ՝ հիմնված ներկայացված փաստաթղթերի, բնակչության պետական ռեգիստրի և այլ պետական շտեմարանների տվյալների վրա։
Անգործունակ անձի համար Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիության ձեռքբերում
Անգործունակ անձը քաղաքացիություն կարող է ստանալ իր խնամակալի միջոցով՝ համապատասխանելով II գլխով սահմանված պահանջներին։
Համակարգում օգտահաշիվ է բացում խնամակալը, ներկայացնում տվյալները, անհրաժեշտ փաստաթղթերը և անձնագրային տվյալները։
Քաղաքացիության դադարեցում՝ քաղաքացիությունը փոխելու միջոցով
ՀՀ քաղաքացին կարող է ներկայացնել էլեկտրոնային հայտ՝ իր քաղաքացիությունը դադարեցնելու համար, ընտրելով դրա հիմքը՝ այլ երկրի քաղաքացիություն ունենալ կամ դրա իրավական հնարավորությունը հաստատող փաստաթուղթ ներկայացնել։
Համակարգը իրականացնում է ինքնաշխատ ստուգումներ հարկային, իրավապահ, դատական և անվտանգության մարմինների տվյալների հիման վրա։
Օգտատերը ծանուցվում է անհամապատասխանությունների դեպքում՝ լրացուցիչ փաստաթղթեր ներկայացնելու համար՝ սահմանված ժամկետում։
Անչափահասի քաղաքացիության դադարեցման էլեկտրոնային ընթացակարգ
Դիմումը ներկայացնում է ծնողը կամ օրինական ներկայացուցիչը։
Համակարգը ինքնաշխատ ցուցադրում է երեխաների տվյալները և թույլ է տալիս ընտրել քաղաքացիությունը դադարեցնելու հիմքը։
Վերբեռնվում են ծնողների և անչափահասի փաստաթղթեր, համաձայնությունները, անհրաժեշտության դեպքում՝ օտարերկրյա փաստաթղթեր և հայերեն թարգմանությունները։
Հաջորդում է պետական տուրքի վճարումը, հաստատումը ստացվում է էլեկտրոնային փոստով։
Քաղաքացիություն ստացողների երդման արարողության ամփոփ ուղեցույց
Արդարության, հանդիսավորության և ՀՀ խորհրդանիշների պահպանմամբ անցկացվում է ՀՀ-ում կամ օտարերկրյա պետությունում՝ դեսպանատան կամ հյուպատոսական հիմնարկի միջոցով։
Անձը բարձրաձայն ընթերցում է երդման տեքստը և հաստատում այն համակարգում։
Քաղաքացիության հարցերով միջգերատեսչական հանձնաժողովի կարգը
Խորհրդակցական մարմին է, տրամադրում է եզրակացություններ քաղաքացիություն ստանալու կամ դադարեցնելու վերաբերյալ։
Կազմված է ղեկավարից և անդամներից՝ մասնակցելով էլեկտրոնային քվեարկությամբ։
Քվեարկության արդյունքով Համակարգում ինքնաշխատ ստեղծվում է հանձնաժողովի եզրակացությունը, որը հասանելի է Ծառայությանը։
Ու՞մ կողմից է մշակվել նախագիծը
Նախագիծը մշակվել է Ներքին գործերի նախարարության կողմից։
