Սեպտեմբերի մեկին ընդառաջ գրենական պիտույքների մեծ ու փոքր խանութներում կարելի է գտնել դպրոցահասակ երեխաների համար նախատեսված ամենատարբեր իրեր:
Ներկարանների, տետրերի և օրագրերի տարատեսակ պատկերներով տեսականու մեջ, սակայն, դժվարությամբ կարելի է նկատել հայկականությունն ընդգծող պատկերներով պիտույքներ:
Այսօր «Հայկական ժամանակը» շրջայց է կատարել Երևանի մի քանի խանութներով՝ հասկանալու՝ ինչ են առաջարկում գրենական պիտույքներ արտադրող մեր տնտեսվարողները:
Նկատեցինք, որ տետրերի և օրագրերի շարքում հիմնականում գերակշռում էր «Տիկտոկ» սոցիալական հարթակի պատկերով տեսականին, որոշների վրա էլ պատկերված էին մուլտֆիլմերի հերոսներ, արտասահմանյան հայտնի դեմքեր։ Կային նաև հարավկորեական երաժշտական խմբերի նկարներով, տարբեր սերիալների դերասանների պատկերներով պարագաներ։ Այս ամենի մեջ հայկական խորհրդանիշերովը կա՛մ չէին երևում, կա՛մ էլ քիչ թիվ էին կազմում։ Առկա տեսականու մեջ հիմնականում նկատվում էին հայ թագավորների, փիլիսոփաների, ֆիզիկոսների պատկերներով արտադրատեսակները: Կար նաև հայկական դրոշով, զինանշանով տեսականի։
Ուշագրավ է, որ վաճառասեղաններին կային նաև տետրեր, որոնք նախատեսված էին կոնկրետ առարկաների համար, դրանց սկզբնական էջերում գրված էին տվյալ առարկայի հետ կապված բանաձևեր կամ կանոններ։ Օրինակ՝ «Հայոց պատմություն» գրությունով տետրի առաջին և վերջին էջերում գրված էին հայ թագավորների անուններն ու թագավորած տարեթվերը։
Օրագրերի վրա էլ հիմնականում պատկերված էր Մեսրոպ Մաշտոցը։
Խանութների աշխատակիցները մեզ հետ զրույցում նշում էին՝ մարդիկ հիմնականում տետր և օրագիր գնելիս գալիս են երեխաների հետ, որոնք էլ նախընտրում են մուլտֆիլմերի հերոսներով կամ «տիկտոկ» գրվածքներովը։ Ըստ նրանց, սակայն, վերջին օրերին հետաքրքրվածություն է նկատվում կոնկրետ առարկաների գրվածքներով տետրերի նկատմամբ։
«Երեխաների նախասիրությունները տարբեր են, ըստ տարիքի են ընտրում այն, ինչ իրենց հետաքրքիր է։ Հիմնականում ծնողներն են, որ ցանկանում են գնել հայկական պատկերներով կամ գրվածքներովը։ Լինում է, որ շուտ են սպառվում դրանք»,- մեզ հետ զրույցում ասում է խանութներից մեկի աշխատակիցը, որը չցանկացավ ներկայանալ:
««Տիկտոկ», կորեական պատկերներով կամ ֆուտբոլիստների նկարներովն է շուտ վերջանում, բայց եղել է, որ հայկականը սպառվել է, եկել են, նորից հարցրել, թե չունենք այս կամ այն բանաստեղծի, գրողի նկարով»,- ասում է մեկ այլ խանութի աշխատակից, որը ևս չցանկացավ ներկայանալ:
Թե ինչո՞ւ են հայկական մոտիվներով ու պատկերներով տետրերը կամ օրագրերը սակավ խանութներում և ինչո՞ւ են հայ արտադրողները քիչ արտադրում այդպիսիք, Սպառողների իրավունքների պաշտպանությամբ զբաղվող փորձագետ Բաբկեն Պիպոյանը «Հայկական ժամանակի» հետ զրույցում նկատում է՝ բիզնեսին խթան է պետք, այսինքն, եթե տեսնի՝ այդպիսի տետրերի կամ պարագաների պահանջարկ կա, նոր կսկսի արտադրել։ Ըստ նրա՝ այս հարցում նաև կարևոր է պետական աջակցությունը։
«Ըստ էության՝ տարբեր խորհրդանիշերի հետ կապված մենք ունենում ենք պետական քաղաքականություն։ Այսինքն՝ այն, ինչ կարևոր պետք է լինի երկրի համար, պետությունը համապատասխան աջակցություն պետք է ցուցաբերի։ Օրինակ՝ պետության համար կան կարևոր խորհրդանիշեր, արտադրողին ասում է՝ այս ծավալների արտադրանքի դեպքում կարող ես օգտվել ինչ-որ բանից, արտադրողն էլ շահագրգռվում է և արտադրում դա։ Դու ես որոշում՝ քայլ անո՞ւմ ես, թե՞ ոչ»,- նկատում է Պիպոյանը։
Նրա խոսքով՝ կարևոր է նաև, որ հայկական արտադրանքը գովաբանեն հասարակությանը հայտնի մարդիկ։ Հակառակ դեպքում, եթե չկա համապատասխան քաղաքականություն, հասարակությունը դիմում է հեշտ տարբերակի․ գնում է հայտնի ֆուտբոլիստի կամ մուլտհերոսի նկարով ապրանքներ։
«Բիզնեսը մտածելու տեղիք չի ունենում, թե հայկական ինչ նկարով կամ պատկերով արտադրի պարագաները, որովհետև Մեսիին կամ Ռոնալդուին բոլորը ճանաչում են: Սակայն պետք է ուշադրություն դարձնենք, թե հայկական մոտիվներով ինչն է հետաքրքրում մեր երեխաներին: Այս համատեքստում պետք է նշել, որ սոցիալական ցանցերում հայ հայտնիները պրոպագանդա պիտի իրականացնեն: Օրինակ՝ էկոնոմիկայի նախարարը սոցցանցում տեսանյութ է տեղադրում ու ասում՝ հայկական սիմվոլիկայով մեր տետրերը շատ լավն են, և բիզնեսը ուղղորդվում է այդ կողմ, հայկական նկարներով ու պատկերներով արտադրանքը շատանում է»,- կարծում է զրուցակիցը։
Չնայած նրան, որ օտար պատկերներով ու նկարներով տեսականին մեր խանութներում շատ է առկա, այնուամենայնիվ, ըստ Պիպոյանի, կան խանութներ, որոնցում սպառվում են նաև հայկական պատկերներով կամ նկարներով ապրանքները. «Շուկայում երկու տարբերակն էլ կա: Եղել է, որ ես էլ գնեմ իմ երեխայի համար հայ գրողների կամ նկարիչների պատկերներով տետրեր, հաջորդ օրը նույնպես ցանկանամ գնել, սակայն խանութում սպառված լինի»։
Նրա դիտարկմամբ՝ դեռ վաղ տարիքից է պետք մեր երեխաների մեջ սերմանել ազգայինը, բացատրել բիզնեսին, որ մեր՝ հայկականի կարիքը կա շուկայում: «Պետք է նաև, որ արտադրողները հայկական մոտիվներով իրենց արտադրանքը տարածեն բոլոր խանութներում, որպեսզի այն հասանելի լինի հասարակության տարբեր շերտերի»,- ասում է նա:
